İş Kanunu'na Göre Kıdem Tazminatı (1475 Sayılı Kanun md. 14)

Yasal dayanak: 1475 sayılı İş Kanunu md. 14 (yürürlükte) · 4857 sayılı İş Kanunu

Kıdem tazminatı, Türk iş hukukunun en temel işçilik alacaklarından biridir ve yasal dayanağı 1475 sayılı İş Kanunu’nun 14. maddesidir. Bu sayfa, kıdem tazminatına ilişkin kanun maddesini, hak kazanma şartlarını, hesaplama esasını, tavan sınırını, vergilendirmeyi ve zamanaşımını mevzuat açısından özetler.

Yasal dayanak: 1475 sayılı Kanun md. 14

4857 sayılı İş Kanunu yürürlüğe girdiğinde 1475 sayılı İş Kanunu’nun neredeyse tamamı yürürlükten kaldırılmış; ancak kıdem tazminatını düzenleyen 14. madde özel olarak yürürlükte bırakılmıştır. Bu nedenle bugün de kıdem tazminatına hak kazanma ve hesap esasları 1475 sayılı Kanun md. 14’e göre belirlenir. İşçi ve işverene ilişkin diğer hak ve yükümlülüklerin önemli bir kısmı ise 4857 sayılı İş Kanunu’nda düzenlenir.

Kendi sürenize ve ücretinize göre tutarı hesaplamak için Kıdem Tazminatı Hesaplama aracını kullanabilir, konunun genel anlatımı için kıdem tazminatı nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Hak kazanma şartları

Kıdem tazminatına hak kazanmak için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

• En az 1 yıl kıdem: İşçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması gerekir. Bir yıldan az kıdemi olan işçi, sözleşmesi hak doğuran bir nedenle son bulsa dahi kıdem tazminatı alamaz.
• Hak doğuran bir fesih: İş sözleşmesinin, kanunda kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona ermesi gerekir.

Kıdem tazminatına hak kazandıran başlıca hâller şunlardır:

• İşverenin işçiyi haklı bir neden olmadan işten çıkarması.
• İşçinin, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesindeki haklı nedenlerle (ödenmeyen ücret, sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık vb.) sözleşmeyi feshetmesi.
• Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma.
• Kadın işçinin evlilik nedeniyle, evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde işten ayrılması.
• Emeklilik ya da emeklilik için gerekli yaş dışındaki şartların (prim günü ve sigortalılık süresi) tamamlanması.
• İşçinin vefatı hâlinde kıdem tazminatı, yasal mirasçılarına ödenir.

Hesaplama esası

Kıdem tazminatı, işçinin her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Bir yıldan artan süreler de gün esasına göre orantılı olarak hesaba katılır. Hesaba esas alınan ücret, çıplak brüt maaşa süreklilik arz eden ek ödemelerin (yol, yemek, ikramiye vb.) eklenmesiyle bulunan giydirilmiş brüt ücrettir.

Kıdem tazminatı tavanı

Hesapta yıllık tutar, kıdem tazminatı tavanı ile sınırlıdır. Tavan, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından altışar aylık dönemler hâlinde belirlenir. 2026 yılının ilk yarısı için tavan 64.948,77 TL’dir. Giydirilmiş brüt ücreti tavanı aşan işçilerde her bir yıllık hesap, en fazla bu tavan üzerinden yapılır. Tavanın yıllara göre seyri için kıdem tazminatı tavanı 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

Vergilendirme

Kıdem tazminatı, vergi açısından avantajlı bir ödemedir. Brüt kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi (binde 7,59) kesilir. Kıdem tazminatı gelir vergisinden ve SGK priminden muaftır; bu kesintiler yapılmaz. Bu nedenle brüt ve net tutar arasındaki tek fark damga vergisi kadardır.

Zamanaşımı

Kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı süresi 5 yıldır. 7036 sayılı Kanun ile getirilen bu süre, 25.10.2017 tarihinden itibaren sona eren iş sözleşmeleri bakımından uygulanır. Zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu, yani iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte işlemeye başlar.

Kaynak: 1475 sayılı İş Kanunu md. 14 (yürürlükte); 4857 sayılı İş Kanunu; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu.